Tận dụng RCEP: gỗ Việt xuất khẩu gần 13,43 tỷ USD sau 9 tháng, doanh nghiệp cần quản trị xuất xứ từ đầu chuỗi

 Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) đang mở ra không gian xuất khẩu rộng lớn cho ngành gỗ Việt Nam nhờ quy mô thị trường, cơ chế cộng gộp xuất xứ và khả năng kết nối chuỗi cung ứng trong khu vực. RCEP gồm 10 nước ASEAN cùng Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand, có hiệu lực từ 1/1/2022 và chiếm khoảng 30% dân số, GDP và thương mại toàn cầu.

Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, bộ quy tắc xuất xứ tương đối thống nhất của khối cho phép doanh nghiệp kết hợp nguyên liệu, linh kiện và công đoạn sản xuất ở nhiều nước thành viên mà vẫn có thể đáp ứng điều kiện xuất xứ, tùy từng sản phẩm. Điều này đặc biệt hữu ích khi Việt Nam vừa là trung tâm chế biến gỗ xuất khẩu, vừa nhập khẩu nhiều nguyên liệu, máy móc và phụ kiện. Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc vừa là thị trường lớn, vừa là đối tác chặt chẽ trong chuỗi sản xuất, lại có những phân khúc không quá khắt khe về yêu cầu sản phẩm – cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và vừa mở rộng thị trường.

Về số liệu, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ năm 2025 đạt khoảng 17,2 tỷ USD; riêng 9 tháng năm 2026 ước đạt gần 13,43 tỷ USD, tăng 7,3% so với cùng kỳ. Hoa Kỳ vẫn là thị trường lớn nhất với 50,1% thị phần, tiếp theo là Trung Quốc và Nhật Bản.

Tuy vậy, tỷ lệ tận dụng ưu đãi RCEP của ngành gỗ vẫn còn khiêm tốn. Luật sư Nguyễn Thanh Hà (SB LAW) cho rằng doanh nghiệp phải tái cấu trúc sản xuất, chuỗi cung ứng và quản trị tuân thủ, trong khi nhiều đơn vị vẫn giữ mô hình kinh doanh truyền thống. Ông Hoài chỉ ra nguyên nhân chính là doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa quản lý xuất xứ ngay từ đầu chuỗi, đến khi xuất hàng mới tìm hồ sơ C/O thì thường đã muộn; RCEP còn có quy định cụ thể ở cấp mã HS 6 số và yêu cầu về chứng từ, vận chuyển trực tiếp.

Để khai thác tốt hơn, doanh nghiệp cần quản trị xuất xứ từ đầu, chủ động nguồn nguyên liệu, nghiên cứu nhu cầu từng thị trường, đổi mới thiết kế, xây dựng thương hiệu và đẩy mạnh thương mại điện tử. Ông Hoài nhấn mạnh ngành cần dần chuyển từ gia công (OEM) sang thiết kế và phát triển sản phẩm (ODM) rồi xây dựng thương hiệu riêng (OBM), đồng thời tận dụng AI để phân tích xu hướng tiêu dùng và rút ngắn thời gian từ ý tưởng đến sản phẩm. Xúc tiến thương mại cũng cần chọn lọc theo từng thị trường, tìm đối tác phân phối, kiến trúc sư, nhà thiết kế và chuỗi bán lẻ, kết hợp B2B, B2C và thương mại điện tử.

Nguồn tham khảo: Cổng thông tin điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam.

Xem thêm tại www.phuquyviet.com