Sau 9 tháng năm 2026, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt gần 13,43 tỷ USD, tăng 7,3% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, bức tranh thị trường đang phân hóa: Hoa Kỳ vẫn chiếm 50,1% tỷ trọng nhưng giảm 4,6%, trong khi Trung Quốc tăng 43,4% và Nhật Bản tăng 5,3%. Trong nhóm 15 thị trường lớn, Bỉ tăng gấp 2,4 lần còn Ấn Độ giảm 25,9%.
Tăng kim ngạch chưa đồng nghĩa tăng vị thế: Theo ông Nguyễn Quốc Khanh, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST), ngành gỗ vẫn chủ yếu đứng ở khâu sản xuất, phần lớn doanh nghiệp làm OEM, còn năng lực tự thiết kế và xây dựng thương hiệu chưa tương xứng. Khi thị trường quốc tế chuyển từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh về tiêu chuẩn, thiết kế, công nghệ và minh bạch chuỗi cung ứng, mô hình gia công khiến doanh nghiệp khó chủ động về giá trị gia tăng.
VIFOREST đề xuất ngành tập trung nâng hàm lượng thiết kế, phát triển thương hiệu, tự động hóa, chuyển đổi số, ứng dụng AI và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc.
Lợi thế mới nằm ở nguyên liệu: Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cả nước hiện có 14,97 triệu ha rừng, trong đó rừng trồng 4,89 triệu ha; riêng rừng trồng sản xuất tăng từ 2,28 triệu ha (2010) lên khoảng 4,16 triệu ha (2025). Sản lượng gỗ khai thác 9 tháng đạt khoảng 18,9 triệu m3, tăng 5,3%. Tỷ trọng gỗ nhập khẩu trong nguyên liệu sản xuất đã giảm từ 26% xuống 16% giai đoạn 2012-2021 dù nhu cầu gỗ tăng hơn ba lần.
Chuyên gia lâm nghiệp Phạm Đức Thiềng cho rằng nguồn gỗ trong nước có hồ sơ rõ ràng giúp doanh nghiệp bớt phụ thuộc nhập khẩu và thuận lợi hơn khi chứng minh nguồn gốc. Tuy vậy, rừng còn phân tán ở các hộ nhỏ, nên cần hình thành vùng nguyên liệu có tổ chức, liên kết giữa doanh nghiệp và người trồng rừng, đồng thời nâng chất lượng rừng, nhất là phát triển rừng gỗ lớn thay vì chỉ tăng sản lượng gỗ dăm.
Theo ông Thiềng, trong 5-10 năm tới lợi thế của ngành sẽ chuyển từ nhân công rẻ và chế biến tốt sang nguyên liệu có trách nhiệm, dữ liệu minh bạch, công nghệ, thiết kế và thương hiệu.
Nguồn tham khảo: Tạp chí điện tử Thương hiệu và Công luận.
Xem thêm tại www.phuquyviet.com
Nhận xét
Đăng nhận xét