Dù kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 13,43 tỷ USD trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng 7,3% so với cùng kỳ, ngành gỗ Việt Nam vẫn đứng trước nhiều điểm nghẽn về cấu trúc. Hơn một nửa kim ngạch dồn vào thị trường Mỹ, trong khi phần lớn doanh nghiệp trong nước vẫn làm theo mô hình gia công OEM với giá trị giữ lại thấp.
Bức tranh chung: Theo Bộ Công Thương, năm 2025 xuất khẩu gỗ đạt khoảng 17,2 tỷ USD, xuất siêu hơn 13,6 tỷ USD. Việt Nam hiện đứng thứ năm thế giới về xuất khẩu lâm sản và thứ hai thế giới ở nhóm đồ gỗ nội, ngoại thất chế biến sâu, với sản phẩm có mặt tại 167 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Rủi ro từ phụ thuộc vào một thị trường: Đại diện Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VFOREST) cảnh báo thị trường Mỹ chiếm trên 50% tổng kim ngạch, tương đương khoảng 9,5 tỷ USD. Khi Mỹ liên tục tăng cường các biện pháp phòng vệ thương mại như thuế theo Điều khoản 301, Thuế 232 hay điều tra lẩn tránh thuế, doanh nghiệp rất dễ bị tác động nếu chính sách thay đổi.
Hạn chế của mô hình gia công OEM: Cả nước có khoảng 6.000 doanh nghiệp gỗ, trong đó hơn 3.500 doanh nghiệp xuất khẩu; tỷ trọng kim ngạch giữa khối FDI và doanh nghiệp trong nước tương đối cân bằng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nội vẫn sản xuất theo thiết kế và đơn hàng có sẵn nên lợi nhuận thấp, thiếu thương hiệu riêng. Điều này diễn ra dù nguồn nguyên liệu khá chủ động, với hơn 3 triệu ha rừng keo, gần 1 triệu ha cao su và khoảng 3,25 tỷ USD gỗ nhập khẩu được kiểm soát theo Hiệp định VPA/FLEGT.
Hướng đi: Ngành cần chuyển từ OEM sang ODM (tự thiết kế), lấy nguồn gỗ hợp pháp, chứng chỉ rừng bền vững và năng lực thiết kế làm trụ cột; đầu tư công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị sản xuất và thiết kế; phát triển các bộ sưu tập mang bản sắc Việt nhưng đáp ứng thẩm mỹ hiện đại. Đa dạng hóa thị trường cũng phải đi cùng nâng cao giá trị gia tăng và đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe, phù hợp Chương trình Go Global giai đoạn 2026 - 2030 (Quyết định 626/QĐ-TTg).
Hỗ trợ từ cơ quan quản lý và hiệp hội: Cục Xúc tiến thương mại sẽ lồng ghép các chương trình nâng cao năng lực thiết kế và xây dựng thương hiệu gỗ Việt vào Kế hoạch Xúc tiến thương mại quốc gia. Phía hiệp hội đề xuất xây dựng bộ hồ sơ số ngành gỗ, lập lịch xúc tiến thương mại cố định hằng năm gắn với các hội chợ chuyên ngành, mời nhà mua hàng và hệ thống phân phối lớn đến khảo sát nhà máy, đồng thời tăng liên kết giữa VFOREST với các hiệp hội địa phương như HAWA, BIFA, DOWA.
Nguồn tham khảo: Thời Báo Ngân Hàng.
Xem thêm tại www.phuquyviet.com
Nhận xét
Đăng nhận xét