Hai làng nghề gỗ truyền thống Vạn Điểm (Hà Nội) và La Xuyên (Ninh Bình) đang có những chuyển biến đáng chú ý: từ cơ cấu lao động, cách tiếp cận khách hàng cho đến việc xử lý phụ phẩm theo hướng kinh tế tuần hoàn.
La Xuyên: Phụ nữ cầm đục, làm thợ cả
Ở làng mộc trăm năm La Xuyên (xã Vũ Dương, Ninh Bình), công đoạn đục, chạm vốn nặng nhọc, nhiều bụi và trước đây gần như dành riêng cho nam giới; phụ nữ chủ yếu đánh giấy ráp, sơn và dọn xưởng. Nay, nhiều chị em đã trở thành thợ đục chạm lành nghề, thậm chí đảm nhận vai trò thợ cả, phụ trách những đường chạm tinh khó nhất và xử lý vết nứt trên gỗ. Theo các nữ thợ, với gỗ mềm, phần đục của một bộ bàn ghế hay sập mất 1–2 tháng; với gỗ rắn có thể kéo dài 3–4 tháng.
Đại diện Công ty CP La Xuyên Vàng (khoảng 100 công nhân, chủ yếu là người trong làng) cho biết sự thay đổi này xuất phát từ thị trường: những năm khó khăn, nhiều lao động nam bỏ nghề ra thành phố; khi thị trường đồ gỗ khởi sắc trở lại, phụ nữ đã lấp chỗ trống. Năm nay, sức mua tốt hơn hẳn mọi năm ngay từ nửa đầu năm – vốn là mùa thấp điểm. Bên cạnh bán lẻ, doanh nghiệp nhận thi công nội thất trọn gói với giá trị từ gần 1 tỷ đến hơn 10 tỷ đồng mỗi công trình; từ đầu năm đã thực hiện 4–5 công trình như vậy.
Vạn Điểm: Máy móc, mạng xã hội và chuyên môn hóa
Thôn Vạn Điểm (xã Phú Xuyên, Hà Nội) có hơn 800 cơ sở sản xuất đồ gỗ. Máy cưa, máy xẻ, máy tạo phôi đã thay người ở những khâu nặng, giúp tăng năng suất và độ đồng đều; nhưng những khâu quyết định giá trị như độ nông sâu của lớp chạm hay thần thái của linh vật vẫn cần đôi tay và con mắt người thợ.
Cách bán hàng cũng thay đổi: có cơ sở cho biết hơn 80% khách hàng tìm đến qua Facebook, Zalo, YouTube, TikTok. Người thợ quay lại quá trình tạo phôi, ghép mộng, chạm hoa văn để khách thấy được công sức bên trong sản phẩm, đồng thời nhanh chóng điều chỉnh mẫu mã theo phản hồi. Nhiều hộ còn liên kết chuyên môn hóa – nơi xẻ gỗ, nơi tạo phôi, nơi chạm khắc, nơi hoàn thiện – giúp rút ngắn thời gian và tạo cơ hội cho hộ nhỏ tham gia chuỗi. Từ năm 2022, Vạn Điểm được công nhận là điểm du lịch, mỗi năm đón hàng nghìn lượt khách tham quan, trải nghiệm nghề.
Biến mùn cưa thành hàng xuất khẩu
Trước đây, mùn cưa và dăm bào ở Vạn Điểm chủ yếu bị đổ bỏ hoặc đốt, gây lãng phí và ô nhiễm. Nay các xưởng đã lắp túi hút bụi để thu gom, bán lại cho doanh nghiệp chuyên chế biến bột gỗ. Công ty CP Bột gỗ NK Việt Nam (thành lập năm 2018) hiện có công suất khoảng 1.200 tấn bột gỗ/tháng, thu mua phụ phẩm từ 15 xưởng xẻ lớn và hơn 200 cơ sở ở Vạn Điểm cùng nhiều làng nghề khác. Có chủ xưởng cho biết mỗi tháng thu thêm khoảng 17 triệu đồng từ bán mùn cưa, lại không tốn công xử lý.
Mùn cưa được xay, nghiền, sàng thành bột mịn 0,01–1 mm, sau đó phối trộn để sản xuất giấy, bìa carton, ván ép, ván sàn. Sản phẩm đã được xuất khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc, Đài Loan và cung ứng cho nhiều doanh nghiệp trong nước – làm nguyên liệu cho sàn ngoài trời, tấm ốp tường, ốp trần, hàng rào, lam chắn nắng. Nhu cầu đối với nhóm sản phẩm này đang tăng, một phần nhờ xu hướng dịch chuyển đơn hàng từ Trung Quốc sang Việt Nam.
Nguồn tham khảo: VnEconomy.
Xem thêm tại www.phuquyviet.com
Nhận xét
Đăng nhận xét