Từ vị thế "ngôi sao xuất khẩu" trong nhiều năm liền, ngành gỗ Việt Nam hiện đang phải đối mặt với hàng loạt sức ép mới xoay quanh nguồn nguyên liệu, tiêu chuẩn xanh và mô hình tăng trưởng. Nếu không sớm tháo gỡ những nút thắt cốt lõi, lợi thế cạnh tranh hiện có hoàn toàn có thể bị đánh mất trong thời gian tới.
Nút thắt lớn đầu tiên nằm ở bài toán nguyên liệu. Dù diện tích rừng trồng trong nước liên tục mở rộng, phần lớn vẫn là rừng chu kỳ ngắn, chỉ cho ra gỗ nhỏ, giá trị thấp. Điều này khiến khâu chế biến sâu gặp nhiều khó khăn, buộc không ít doanh nghiệp phải nhập khẩu gỗ nguyên liệu với chi phí cao và rủi ro nguồn cung lớn hơn.
Tại Diễn đàn "Tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy phát triển nguyên liệu bền vững cho ngành gỗ chế biến sâu", ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, nhìn nhận ngành lâm nghiệp đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, từ phục hồi độ che phủ rừng đến xây dựng một ngành công nghiệp chế biến gỗ có vị thế trên bản đồ toàn cầu. Tuy vậy, ông cũng thẳng thắn chỉ ra rằng mô hình tăng trưởng dựa vào rừng chu kỳ ngắn, gỗ nhỏ và lợi thế chi phí thấp đang dần chạm giới hạn.
Thực tế, phần lớn nhu cầu nguyên liệu của ngành hiện tập trung vào dăm gỗ và viên nén - những sản phẩm giá trị thấp, trong khi nguồn gỗ lớn phục vụ chế biến sâu lại thiếu hụt nghiêm trọng. Nói cách khác, ngành gỗ Việt Nam không thiếu sinh khối mà đang thiếu gỗ lớn chất lượng cao.
Bên cạnh nguyên liệu, mô hình tăng trưởng dựa vào gia công cũng bộc lộ điểm yếu rõ rệt. Đa số doanh nghiệp trong nước vẫn sản xuất theo đơn đặt hàng từ đối tác nước ngoài, khiến giá trị gia tăng thấp và thế chủ động kém. Khi thị trường biến động hay đơn hàng sụt giảm, toàn ngành dễ rơi vào thế bị động.
Để chuyển sang giai đoạn phát triển bền vững hơn, các chuyên gia cho rằng ngành gỗ cần đồng thời đổi mới công nghệ và tái cấu trúc thị trường. Theo TS. Nguyễn Đức Thành, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Công nghiệp rừng, việc đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và chứng chỉ bền vững sẽ không còn là rào cản mà dần trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp Việt.
Giải pháp được đề xuất bao gồm: phát triển nguồn nguyên liệu trong nước theo hướng rừng gỗ lớn với chính sách hỗ trợ dài hạn như tín dụng xanh, bảo hiểm rừng; đầu tư đổi mới công nghệ, số hóa quản trị và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch; đồng thời phát triển thiết kế, xây dựng thương hiệu riêng để doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào đơn hàng gia công mà tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Ngành gỗ Việt Nam đang đứng trước một bước ngoặt quan trọng. Tháo gỡ thành công các điểm nghẽn không chỉ giúp duy trì đà tăng trưởng mà còn mở ra cơ hội tái cấu trúc toàn diện, đưa ngành gỗ từ vị trí "công xưởng gia công" trở thành trung tâm sản xuất và sáng tạo có giá trị cao trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Nguồn tham khảo: VOV.
Xem thêm tại www.phuquyviet.com
Nhận xét
Đăng nhận xét