Chặn đứng "hiệu ứng domino" ven đô: Hà Nội cần làm gì để không còn những "Đồng Đò" thứ hai, thứ ba?

 Tình trạng bê tông hóa tại khu vực hồ Đồng Đò (xã Kim Anh, Hà Nội) đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự đánh đổi giữa tăng trưởng nóng và an toàn sinh thái của Thủ đô. Theo báo cáo kiểm tra thực địa của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trong số 1.550 thửa đất thuộc quy hoạch rừng phòng hộ tại xã Kim Anh, đã có tới 810 thửa xuất hiện công trình xây dựng, trong đó nhiều tổ hợp nghỉ dưỡng, villa và khu glamping mọc lên trái phép trên đất rừng phòng hộ đầu nguồn. Hiện tượng tương tự cũng đang lặp lại tại nhiều vành đai sinh thái khác của Hà Nội như Ba Vì, Thạch Thất, Sơn Tây.

Bài viết phân tích dưới góc độ kinh tế môi trường, chỉ ra rằng đây không đơn thuần là vi phạm trật tự xây dựng cục bộ mà là biểu hiện của thất bại thị trường: nhà đầu tư hưởng trọn lợi nhuận từ việc kinh doanh lưu trú, trong khi chi phí rủi ro như sạt lở, mất nguồn nước lại bị đẩy về cho cộng đồng và ngân sách nhà nước gánh chịu. Đáng chú ý, giá trị kinh tế tổng thể (TEV) của rừng phòng hộ — bao gồm chức năng giữ nước, điều hòa khí hậu, phòng chống lũ quét — thường bị đánh giá thấp hơn nhiều so với lợi nhuận trước mắt từ chuyển đổi đất rừng sang mục đích thương mại, khiến nhiều nơi lầm tưởng việc "bê tông hóa" là nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Trước hạn xử lý vi phạm dứt điểm vào 30/9/2026 do Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đặt ra, bài viết đề xuất thành phố cần phân định rõ giữa các hộ dân khai hoang từ những năm 1980 cần được xem xét thấu đáo về quyền sử dụng đất, với các công trình đầu cơ thương mại phát sinh gần đây cần bị xử lý nghiêm, tránh tâm lý "phạt cho tồn tại".

Về giải pháp lâu dài, bài viết kiến nghị bốn nhóm hành động: thiết lập ranh giới bảo vệ nghiêm ngặt đối với rừng phòng hộ và hành lang các hồ thủy lợi trọng yếu; số hóa, công khai dữ liệu đất rừng trên nền tảng WebGIS; kiên quyết cưỡng chế các công trình vi phạm trước mốc 30/9/2026; và đưa chỉ tiêu giữ rừng, chất lượng nguồn nước vào tiêu chí đánh giá cán bộ địa phương thay vì chỉ dựa vào doanh thu ngắn hạn. Đồng thời, cần phát triển sinh kế xanh cho người dân bản địa như nông lâm kết hợp, trồng dược liệu dưới tán rừng và thực thi cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng (PES) để người dân có thu nhập ổn định từ việc giữ rừng thay vì bán đất.

Nguồn tham khảo: Tạp chí Kinh tế Môi trường.

Xem thêm tại www.phuquyviet.com