Cây trâm rừng (Syzygium cumini) là loài cây gỗ lớn thường xanh bản địa của Việt Nam, phân bố tự nhiên từ Đà Nẵng trở vào các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và miền Tây Nam Bộ. Do gỗ trâm cứng, vân mịn, dễ gia công nên được ưa chuộng trong xây dựng và đồ mộc hàng trăm năm qua; cùng với tập quán thu hái quả bằng cách cắt cành, chặt cây, quần thể trâm rừng ở nhiều địa phương đã suy giảm nghiêm trọng, kéo theo nguy cơ mất nguồn gen quý và suy yếu chức năng phòng hộ, hấp thụ carbon của rừng.
Từ năm 2020, một công trình nghiên cứu độc lập đã thiết lập quy trình nhân giống vô tính (ghép, chiết, giâm cành) cho cây trâm rừng - lần đầu tiên tại Việt Nam - đồng thời phát triển quy trình sản xuất rượu vang Phulas từ 100% quả trâm rừng. Hướng đi này chuyển đổi tư duy từ khai thác gỗ sang mô hình "kinh tế rừng sống", nơi giá trị kinh tế đến từ quả thay vì từ việc chặt hạ cây.
Công trình nhân giống vô tính sau đó được chuyển giao cho tỉnh Phú Yên (cũ), trong đó Ban Quản lý rừng phòng hộ Đồng Xuân (nay thuộc Đắk Lắk) đã áp dụng thành công bằng phương pháp chiết cành, trồng 5 ha vào năm 2025 và dự kiến mở rộng thêm 12 ha trong năm 2026. Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Lắk cũng đã công nhận nguồn giống cây trồng lâm nghiệp từ cây trâm rừng của đơn vị này để bảo tồn cây đầu dòng - đánh dấu lần đầu tiên ngành lâm nghiệp Việt Nam đưa cây trâm vào trồng rừng, làm giàu rừng và chống xói mòn đất.
Dự án bảo tồn cũng hướng tới ứng dụng công nghệ IoT kết hợp blockchain để ghi nhận cây đầu dòng, nhật ký canh tác và truy xuất nguồn gốc, nhằm đáp ứng quy định chống mất rừng của EU (EUDR) đồng thời nâng chất lượng sản phẩm. Đây được xem là mô hình mẫu về kinh tế sinh học tuần hoàn, vừa giữ gìn nguồn gen bản địa quý vừa tạo thêm sinh kế bền vững cho người dân sống gần rừng.
Nguồn tham khảo: Báo Nông nghiệp và Môi trường.
Xem thêm tại www.phuquyviet.com
Nhận xét
Đăng nhận xét