Đại biểu quốc hội cho rằng, việc chặt hạ, phá rừng dần làm mất đi “lá phổi xanh” của đất nước, khiến thiên tai ngày càng khốc liệt hơn, khí hậu biến đổi cực đoan, đất đai bạc màu, nguồn nước cạn kiệt…
Liên quan đến phản ánh trên Báo Điện tử Dân Việt tại loạt bài “Bí mật đằng sau những cánh rừng tự nhiên bị "bức tử" ở Lạng Sơn", hiện nay Công an tỉnh Lạng Sơn đang xác minh, điều tra, xử lý theo quy định hiện hành.
Lực lượng kiểm lâm cũng đã phối hợp với các cơ quan liên quan kiểm tra, xác minh các địa điểm Báo Dân Việt phản ánh.
Cần tạo sinh kế cho người dân, gắn với bảo vệ rừng
Đại biểu Bùi Hoài Sơn – đoàn ĐBQH Thành phố Hà Nội cho biết, việc phá rừng không chỉ là câu chuyện về môi trường mà còn cho thấy dấu hiệu của sự mất cân bằng trong mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên, giữa phát triển kinh tế và phát triển bền vững.
Ông cho rằng, mỗi cánh rừng bị đốn hạ là một phần của hệ sinh thái quốc gia bị tổn thương, là sự đứt gãy của không gian văn hóa, sinh thái mà bao thế hệ người Việt Nam đã gây dựng, bảo vệ và truyền lại. Phá rừng cũng sẽ kéo theo hàng loạt hệ lụy khó lường.
Về sinh thái, việc phá rừng sẽ làm mất đi “lá phổi xanh” của đất nước, khiến thiên tai ngày càng khốc liệt, khí hậu biến đổi cực đoan, đất đai bạc màu, nguồn nước cạn kiệt.
Về kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế của hàng triệu người dân miền núi, làm suy yếu các ngành du lịch sinh thái, dược liệu, lâm sản và cả công nghiệp văn hóa, những lĩnh vực đang được chúng ta định hướng phát triển.
Về văn hóa – xã hội, rừng là không gian sống, là cội nguồn văn hóa của nhiều tộc người, khi rừng mất đi, những giá trị văn hóa gắn với rừng cũng bị xóa nhòa theo.
“Tôi cho rằng đây là lời cảnh tỉnh sâu sắc về yêu cầu phải siết chặt hơn nữa công tác quản lý tài nguyên, đồng thời phải đổi mới tư duy phát triển. Phát triển kinh tế không thể tách rời khỏi bảo vệ môi trường, và bảo vệ rừng phải được xem là nền tảng cho mọi chiến lược phát triển xanh, phát triển bền vững”, ông Sơn chia sẻ.
Đại biểu Quốc hội cho hay, Đảng và Nhà nước ta đã nhiều lần khẳng định: “Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế ngắn hạn”.
Thông điệp ấy càng trở nên có ý nghĩa trong bối cảnh hiện nay. Mỗi cánh rừng được giữ lại là một phần vốn tự nhiên, vốn văn hóa và vốn tinh thần quý báu cho các thế hệ sau.
"Và tôi tin rằng, nếu chúng ta thực hiện nghiêm pháp luật, phát huy vai trò giám sát của người dân, báo chí và tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương thì những vụ việc đau lòng như ở Lạng Sơn sẽ không còn tái diễn", ông Sơn cho hay.
Theo ông Sơn, muốn bảo vệ rừng bền vững thì phải bắt đầu từ con người, đặc biệt là người dân sống cùng rừng, dựa vào rừng. Nếu họ có sinh kế ổn định, có lợi ích rõ ràng từ việc giữ rừng thì rừng mới thực sự được bảo vệ bằng trái tim, chứ không chỉ bằng các biện pháp hành chính. Vì vậy, cơ quan chức năng tại các địa phương cần thay đổi tư duy quản lý rừng theo hướng “trao quyền, tạo việc, chia lợi”.
Trước hết, phải coi người dân là chủ thể trung tâm trong công tác bảo vệ và phát triển rừng. Chính quyền không thể chỉ quản lý theo kiểu “giữ hộ”, mà phải giao rừng, cho thuê rừng, khoán bảo vệ rừng một cách minh bạch, dài hạn và hiệu quả.
Khi người dân được giao rừng, có quyền sử dụng hợp pháp, họ sẽ có động lực đầu tư, chăm sóc và bảo vệ như tài sản của chính mình.
Thêm nữa, phải xây dựng các mô hình sinh kế gắn với rừng, như trồng dược liệu dưới tán rừng, nuôi ong lấy mật, phát triển du lịch sinh thái, khai thác lâm sản phụ, hay các sản phẩm OCOP từ rừng. Cần có cơ chế ưu tiên tín dụng xanh, hỗ trợ kỹ thuật, bao tiêu sản phẩm để người dân có thể “sống được bằng rừng” chứ không phải “phá rừng để sống”.
Tăng cường phối hợp giữa lực lượng kiểm lâm, chính quyền cơ sở và cộng đồng địa phương, hình thành mạng lưới bảo vệ rừng tự nguyện – nơi người dân vừa là người giám sát, vừa là người hưởng lợi.
Đặc biệt, nên ứng dụng công nghệ số, bản đồ vệ tinh, dữ liệu GIS để quản lý diện tích rừng giao cho từng hộ, giúp công tác kiểm tra, giám sát trở nên minh bạch và kịp thời hơn.
“Và cuối cùng tôi cho rằng, phải nâng cao giá trị văn hóa và tinh thần của rừng trong cộng đồng, để người dân hiểu rằng giữ rừng là giữ lấy môi trường sống, là bảo vệ chính tương lai của con cháu mình. Ở nhiều nơi, những phong tục, tín ngưỡng như “rừng thiêng nước độc”, “rừng ma” từng góp phần bảo vệ rừng hiệu quả; nay cần được nghiên cứu, phục dựng, kết hợp với giáo dục cộng đồng để biến bảo vệ rừng thành nét văn hóa, thành ý thức tự thân chứ không chỉ là nghĩa vụ”, ông Sơn đề nghị.
Tăng nặng chế tài xử phạt đối với người tiếp tay phá rừng
Đồng quan điểm, Đại biểu Phạm Văn Hòa, Ủy viên Ủy ban Pháp luật của Quốc hội cho hay, việc lâm tặc phá rừng không phải là câu chuyện mới. Ở các địa phương đã ít nhiều có vụ việc tương tự, cơ quan chức năng đã vào cuộc xử lý mạnh tay nhưng chưa triệt để.
Trong vụ việc ở Lạng Sơn, ông Hòa cho rằng, cán bộ kiểm lâm, chính quyền tại khu vực đó phải có trách nhiệm giám sát, bảo vệ rừng tự nhiên, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ tại địa bàn. Trường hợp xảy ra thiên tai, bão lũ có thể do nhiều nguyên nhân, nhưng một phần cũng có thể do khai thác rừng làm thủy lợi, hoạt động khai thác, phá rừng…
Bản thân ông Hòa đã xem qua loạt bài và cho rằng các cơ quan chức năng phải làm rõ cả trách nhiệm của cán bộ địa phương, kiểm lâm địa bàn, tinh thần trách nhiệm của những người được giao thực thi công vụ.
Ngoài ra, vị đại biểu cho rằng cần phải tuyên truyền nhiều hơn tới người dân, người bảo vệ rừng để họ thay đổi nhận thức, thói quen. Song song với đó, cần phải có chế tài, truy cứu trách nhiệm hình sự cả những người tiếp tay, bao che, không chỉ người trực tiếp phá rừng.
“Một vấn đề nữa là việc tạo công ăn việc làm, sinh kế cho người người dân tham gia bảo vệ rừng. Địa phương cần có cơ chế tạo điều kiện cho người dân trồng cây dược liệu, cây ngắn ngày dưới tán rừng để người dân vừa có thêm thu nhập, kinh tế, tham gia và việc bảo vệ, trồng rừng”, ông Hòa nói.
Ngoài ra, theo ông, cần phải thúc đẩy mô hình dịch vụ môi trường rừng (PES); Nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của rừng và hậu quả pháp lý nghiêm trọng khi vi phạm.
“Cơ quan chức năng ở địa phương cũng cần phải ràng buộc trách nhiệm cụ thể hơn với chủ rừng, người được giao khoán, lực lượng kiểm lâm; Có cơ chế kiểm tra, giám sát độc lập đối với hoạt động quản lý, bảo vệ rừng theo thời gian, từng ngày, từng. Qua đó, góp phần giúp người dân ổn định, bảo vệ, phát triển trồng rừng”, ông Hòa kỳ vọng.
Trước đó, từ ngày 3 đến 4/10, Báo điện tử Dân Việt đăng tải Loạt điều tra: "Bí mật đằng sau những cánh rừng tự nhiên bị "bức tử" ở Lạng Sơn. Loạt bài phản ánh các hoạt động phá rừng thời gian dài đang xé nát nhiều diện tích rừng tự nhiên ở Lạng Sơn. Với những mánh khóe tinh vi, những cách thức chưa từng có, rừng tự nhiên vẫn bị “gặm nhấm” thành khu đất trống đồi núi trọc, biến tài nguyên của quốc gia thành nguồn lợi nhuận bỏ túi cá nhân.
Những xưởng chuyên bóc ván, nấp sau khu dân cư, ẩn mình giữa đồng ruộng, len lỏi vào tận trong rừng sâu, thậm chí chễm chệ trên đỉnh đồi chẳng khác nào những “cỗ máy phá rừng” khổng lồ, tiếp tay để tàn phá rừng xanh. Bất chấp những nỗ lực của cơ quan chức năng tỉnh Lạng Sơn, diện tích rừng ở khu vực huyện Bình Gia (cũ) vẫn giảm dần. Nhiều đối tượng đã bị bắt, bị xét xử, bị lĩnh án tù. Nhưng rừng xanh vẫn bị "bức tử" theo cách trắng trợn nhất có thể.
Loạt bài Điều tra của Nhóm Phóng viên Báo điện tử Dân Việt cho thấy gỗ rừng tự nhiên bị đốn hạ, cưa xẻ, rồi tuồn bán cho các chủ xưởng. Tại đây, số gỗ này được “phù phép” thành gỗ rừng trồng, bóc thành ván, phơi khô đưa đi tiêu thụ bất hợp pháp. Sau khi thu thập thông tin, Báo Điện tử Dân Việt chuyển đến cơ quan chức năng để làm rõ vi phạm, xử lý theo quy định với mong muốn giữ lại những cánh rừng xanh đang ngày càng giảm mạnh.
Ngày 4/10, UBND tỉnh Lạng Sơn đã có văn bản chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các cơ quan liên quan xác minh, làm rõ nội dung phản ánh và xử lý nghiêm nếu có vi phạm.
Nhận xét
Đăng nhận xét