Chuyển đến nội dung chính

Rừng - nguồn sống - văn hóa

 Chỉ lơi lỏng đôi chút trong quản lý bảo vệ là để xảy ra phá rừng. Như mới đây Quảng Nam có thêm tai tiếng vì vụ phá rừng phòng hộ Đông Giang, tại khu vực rừng thuộc khoảnh 5, tiểu khu 65 (thôn Ga Doong, xã Tư). Quy mô vụ việc không lớn lắm nhưng cũng đủ khiến nỗi suy tư về việc bảo vệ rừng thế nào cho hiệu quả lại dậy lên.

Từ Quảng Nam nhìn ra cả nước, thấy không thiếu lực lượng chức năng, như kiểm lâm, ban quản lý, tổ cộng đồng tuần tra… nhưng đây đó rừng vẫn dễ bị xâm hại.

Không thiếu chế tài luật pháp, và đã có nhiều vụ án xử tội phá rừng rất nặng, nhưng lâm tặc vẫn hoành hành khi khoảng hở quản lý bảo vệ xuất hiện.

Không thiếu quy hoạch, khoanh vùng cấm phá rừng, nhưng có dự án “núp lùm” dưới cái mác du lịch sinh thái nghỉ dưỡng mà can thiệp thô bạo vào cảnh quan thiên nhiên.     

Những vụ việc thực tế đó cho thấy một nghịch lý tồn tại trong việc ứng xử với rừng ở xứ ta là “kẻ trồng người phá”. Vậy phải làm sao? Dĩ nhiên một mặt phải bịt kín những kẽ hở trong quản lý bảo vệ rừng bằng lực lượng và chế tài luật pháp đủ mạnh, đủ răn đe; mặt khác cần nghĩ đến những mô hình giữ rừng bền vững bằng… văn hóa.

Văn hóa không có tính áp đặt cưỡng chế như luật pháp nhưng lại tạo nên những bờ rào giữ rừng bền vững hơn nhiều, như các mô hình bảo vệ rừng bằng niềm tin tâm linh và lòng nhân ái với thiên nhiên.

Chúng ta có thể tìm thấy trong đó những “lời thề” bảo vệ rừng như dao bằm xuống đất, và không thiếu những câu chuyện sinh động về các cộng đồng người dân tộc thiểu số miền núi ứng xử đầy minh triết với mẹ rừng. Thử nghe lời bái vọng trong lễ cúng thần rừng của người Pu Péo ở Hà Giang để cảm nhận dân tộc này quý rừng và mong rừng che chở biết bao:

Ơ các thần thánh tổ tiên (…)
Thần rừng Bium, rừng Hiêng
Thần rừng Kiên, rừng Kiện
Thần rừng Ruông, rừng Níe
Thần rừng Xạn, rừng Sản
Thần rừng Xân, rừng Xề
Thần núi đá trập trùng…”
(…)
“Đừng cho sét đánh xuống ruộng
Gió, đừng cho nó to
Bão, đừng cho nó lớn.
Mưa, đừng cho nó nhiều.
Nước vào ruộng, nước đủ cho lúa uống
Nắng, đừng cho hạn hán.
Thấy gió về, đẩy gió lên núi.
Thấy mưa nhiều, đuổi nước xuống khe
Thấy bão về thì quạt bão đi”.
(…)

Chính ý thức rất rõ rừng là mẹ, là nguồn nước, là văn hóa nên người Pu Péo thề không xâm hại “rừng thiêng”, họ thành kính cúng thần rừng và nhân đó truyền đời cho con cháu bảo vệ rừng như chính mạng sống của mình.

Không riêng người Pu Péo, người Jarai ở Gia Lai cũng có lễ cúng rừng, người Hà Nhì ở Lai Châu có lễ Gạ Ma Thú để cầu thần rừng chở che, cho nguồn nước và sinh kế… Hay trở lại Quảng Nam cũng thấy nhiều dân tộc thiểu số miền núi giữ lễ cúng rừng như một sinh hoạt văn hóa, đậm màu sắc tín ngưỡng, tâm linh.

Như người Cơ Tu ở Tây Giang, mỗi năm tổ chức lễ tạ ơn rừng, tạ ơn núi, sông, suối, cây cối, hoa màu, tạ ơn thần linh, Giàng. Họ luôn giữ tâm niệm có rừng, có Giàng là có con người và muôn loài động thực vật sinh sống; vì vậy ai muốn lấy thứ gì từ rừng cũng phải xin đấng thần linh, phải họp bàn với dân làng và làm lễ cúng cẩn thận.

Thú vị nữa, người Xê Đăng ở vùng núi Ngọc Linh coi rừng như người mẹ giữ nguồn nước dưỡng nuôi muôn loài, thậm chí giữ rốn cho những đứa con (nên có cả cánh “rừng rốn” thiêng liêng của người làng TuTon được bảo vệ nghiêm ngặt).

Mấy năm nay, việc giữ rừng, trồng và bảo vệ rừng của người Xê Đăng ở Nam Trà My càng có thêm động lực vì rừng chở che cây sâm phát triển, đem lại nguồn lợi lớn cho cộng đồng.

Coi rừng là nguồn sống, là văn hóa, là tín ngưỡng thiêng liêng thì mới có thể giữ rừng, để từ đó “góp một cây là có rừng” để có “một đời người một rừng cây”, và nhiều đời hơn nữa.

 NGUYỄN ĐIỆN NAM

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Một số thông tin về gỗ Kim Tơ Nam Mộc hay Nam Mộc Tơ Vàng từ Trung Quốc

XEM:  https://phongthuygo.com/mot-so-thong-tin-ve-go-kim-to-nam-moc-hay-nam-moc-to-vang-tu-trung-quoc/ Kim Tơ Nam Mộc (Nam Mộc Tơ Vàng), là loại gỗ quý đặc biệt chỉ có ở TQ, vân gỗ tựa như sợi tơ màu vàng, cây gỗ phân bố ở Tứ Xuyên và một số vùng thuộc phía Nam sông Trường Giang, do vậy có tên gọi Kim Tơ Nam Mộc. Kim Tơ Nam Mộc có mùi thơm, vân thẳng và chặt, khó biến hình và nứt, là một nguyên liệu quý dành cho xây dựng và đồ nội thất cao cấp. Trong lịch sử, nó chuyên được dùng cho cung điện hoàng gia, xây dựng chùa, và làm các đồ nội thất cao cấp. Nó khác với các loại Nam Mộc thông thường ở chỗ vân gỗ chiếu dưới ánh nắng hiện lên như những sợi tơ vàng óng ánh, lấp lánh và có mùi hương thanh nhã thoang thoảng. GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀ PHONG THỦY CỦA KIM TƠ NAM MỘC Kim Tơ Nam Mộc được phân thành nhiều đẳng cấp thường căn cứ theo tuổi của cây gỗ, tuổi càng cao thì gỗ càng quý. Cao cấp nhất là Kim Tơ Nam Mộc Âm Trầm ngàn năm. Loại này là phát sinh biến dị tự nhiên từ hai ngàn năm

Tìm hiểu chi tiết về gỗ cây măn hay cây găng bầu

Gỗ măn ( hay còn gọi là gỗ găng bầu) là loại gỗ quý hiếm , đang và sắp bị tuyệt chủng tại các khu rừng núi đá khắp các tỉnh miền núi miền bắc nước ta. Cũng giống bao loài gỗ quý hiếm khác sống dọc trên các dãy núi đá vôi tại các khu rừng nhiệt đới miền bắc nước ta , thời xa sưa có rất nhiều loại gỗ quý hiếm khác, như đinh , lim, nghiến , sến, táu, gụ, kháo đá , lát đá , trong đó còn có cả 1 số loại gỗ có mùi thơm và lên tuyết ; như hoàng đàn , ngọc am, gù hương . dã hương , bách xanh ..vvv…. XEM:  https://phongthuygo.com/tim-hieu-chi-tiet-ve-go-cay-man/ Gỗ măn  là 1 loài gỗ sống trên các vách núi đá vôi hiểm trở , thân cây có mầu hơi đen bạc, cây thường mọc rất cao từ 5-20m , lá to và mỏng có lông tơ , vẫn như các loại cây khác thường thân cây được cấu tạo gồm 3 lớp : lớp vỏ, lớp giác và lớp lõi , lớp lõi non bên ngoài có vân càng vào trong tâm lõi vân càng già và đẹp , thường cứ 1 năm sẽ có 1 lớp vân , nên khi thợ cắt cây biết được độ tuổi của cây, nhưng điều đặc biệt là từ kh

Tìm hiểu chi tiết về gỗ cây kháo, nu kháo tự nhiên và giá trị trong nội thất

XEM:  https://phongthuygo.com/tim-hieu-chi-tiet-ve-go-cay-khao-nu-khao-tu-nhien-va-gia-tri-trong-noi-that/ GỖ KHÁO VÀNG THUỘC NHÓM MẤY, LÀ LOẠI GỖ NHƯ THẾ NÀO? Tại Việt Nam chúng ta, gỗ được phân loại thành 8 nhóm đánh số thứ tự bằng chữ số la mã từ I đến VIII. Cách phân loại này dựa trên các tiêu chí như đặc điểm, tính chất tự nhiên, khả năng gia công, mục đích sử dụng và giá trị kinh tế … Cao nhất là nhóm I và thấp nhất là nhóm VIII. Gỗ kháo thuộc nhóm gỗ số VI, đây là loại gỗ phổ biến ở Việt Nam, nó có những đặc điểm như nhẹ, dễ chế biến, khả năng chịu lực ở mức độ trung bình. Khi quyết định dùng gỗ để làm nội thất thì chúng ta rất cần tìm hiểu gỗ thuộc nhóm mấy, có những tính chất như thế nào, giá thành ra sao để đảm bảo lựa chọn được loại gỗ ưng ý nhất, phù hợp nhất với yêu cầu và mục đích của mình. Có 2 loại gỗ nu kháo: Gỗ nu kháo đỏ Gỗ nu kháo vàng Gỗ kháo có tên khoa học là Machinus Bonii Lecomte, đây là loại gỗ xuất hiện rất phổ biến ở nước ta và các quốc gia l

Gỗ xá xị dùng trong phong thủy – Cách giữ mùi thơm lâu dài – hướng dẫn nhận biết

GỖ XÁ XỊ LÀ GÌ? Gỗ xá xị hay còn được gọi là gỗ gù hương, thuộc hàng gỗ cao cấp, đắt tiền thường được dân chơi gỗ tại Việt Nam săn tìm. Gỗ xá xị thường được sử dụng trong vật phong thủy giúp cho môi trường xung quanh thêm sang trọng và đẳng cấp. XEM:  https://phongthuygo.com/go-xa-xi-dung-trong-phong-thuy-cach-giu-mui-thom-lau-dai-huong-dan-nhan-biet/ Gỗ xá xị là loại cây sinh sống trong rừng sâu, có màu đỏ thẫm, đường vân gỗ tự nhiên uốn lượn xoáy sâu vào phần lõi tạo ra những đường xoắn ốc kỳ diệu. Hình dạng những khối gỗ cũng rất đa dạng nên ứng dụng được nhiều sản phẩm có giá trị cao. Gỗ xa xị đỏ đặc biệt hơn những loại gỗ khác bởi màu đỏ tươi cảm giác mang lại sự may mắn. Đây là lý do tại sao người ta lựa chọn loại gỗ này cho những sản phẩm tượng phong thủy đắt tiền. Tinh dầu gỗ xá xị còn giúp cải thiện tình trạng sức khỏe của con người, tinh thần sảng khoái, minh mẫn. Một số nơi sử dụng gỗ xá xị như một bài thuốc dân gian chữa bện phong hàn, bệnh tiêu hóa ở trẻ nhỏ, c

Tìm hiểu chi tiết về gỗ Trắc và ý nghĩa trong đời sống, phong thủy

GỖ TRẮC Gỗ trắc hay còn được gọi với cái tên khá Nam Bộ là gỗ Cẩm Lai, nó được coi là cây gỗ đặc trưng của vùng Đông Nam Á. Gỗ trắc sinh trưởng và phát triển tương đối chậm nên sản lượng gỗ không nhiều vì thế mà giá thành cũng khá cao không phải ai cũng sở hữu được. Cây gỗ trắc khá lớn, cây trưởng thành tới kỳ thu hoạch thường cao trung bình 25m. Thân cây to và chắc chắn với đường kính lên tới 1m. Là loại cây cổ thụ lâu năm nhưng vỏ cây gỗ trắc lại không bị sần sùi hay tróc vẩy mà ngược lại rất nhẵn và có màu nâu xám. Gỗ trắc ưa sáng nên những tán lá nhanh chóng vươn lên hứng nắng mặt trời, lá có màu xanh rêu nhạt. Họ nhà gỗ trắc không sinh sống thành một khu vực chung mà sống rải rác cách nhau một khoảng khá xa. Độ cao mà cây sinh sống không quá 500m, thích hợp với những vùng đồi núi Việt Nam. XEM:  https://phongthuygo.com/tim-hieu-chi-tiet-ve-go-trac-va-y-nghia-trong-doi-song-phong-thuy/ Gỗ trắc là cây gỗ thuốc nhóm I trong nhóm gỗ quý của Việt Nam, phân bố chủ yếu ở vùng Đ

Tìm hiểu về “Tứ Thiết Mộc” bao gồm những loại gỗ nào

xem:  https://phongthuygo.com/tim-hieu-ve-tu-thiet-moc-bao-gom-nhung-loai-go-nao/ “Tứ thiết mộc” hay còn gọi là 4 loại gỗ có bền chắc và độ cứng rất cao. 4 loại gỗ tứ thiết của Việt Nam bao gồm: đinh, lim, sến, táu. Đây đều là 4 loại gỗ quý thậm chí là rất quý trên thị trường có giá rất cao. Các loại gỗ này thường dùng trong việc chế tác những sản phẩm cao cấp, có độ bền với thời gian, đặc biệt là làm nhà gỗ bao gồm: đền thờ, nhà thờ tổ, chùa chiền… Tên gọi chung các loại gỗ quý rất cứng (ví như sắt). Đinh, lim, sến, táu là hạng thiết mộc. Dùng toàn thiết mộc để làm cột, kèo. Tìm hiểu chi tiết về 04 loại gỗ trên: Gỗ Đinh ,  Gỗ Lim ,  Gỗ Sến ,  gỗ táu