Ngành gỗ: Tăng trưởng song hành cùng thách thức

 Tuy đạt được những con số tăng trưởng khả quan trong năm 2020, một năm khó khăn vây bủa của các ngành xuất khẩu (XK), song ngành gỗ Việt Nam ngày càng có nguy cơ phải đối mặt nhiều hơn với các vụ kiện phòng vệ thương mại, đặc biệt là kiện chống lẩn tránh thuế.

     Sản xuất gỗ tại Công ty TNHH Hiệp Long (TP.Thuận An)

     Nỗi lo vì… tăng trưởng

    Trả lời giới truyền thông, ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, cho biết mục tiêu đem về 12,5 tỷ đô la Mỹ của ngành gỗ đã đạt được trước thách thức của dịch bệnh trong năm 2020. Tuy nhiên, điều mà các doanh nghiệp (DN) ngành gỗ đang nơm nớp lo sợ hiện nay là “đang ở đầu chiến tuyến” trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa các cường quốc đang tiếp tục diễn ra. Ngành gỗ liên tiếp phải đối mặt với các vụ kiện chống bán phá giá từ Hoa Kỳ, Hàn Quốc, cụ thể đối với mặt hàng gỗ dán có liên quan đến các hành vi gian lận thương mại, lẩn tránh thuế.

    “Gỗ dán không phải là mặt hàng duy nhất. Hiện còn một số mặt hàng XK của Việt Nam có nguy cơ lớn trong tương lai. Gần đây nhất, Cơ quan Đại diện Thương mại của Hoa Kỳ đã cáo buộc ngành gỗ Việt Nam sử dụng gỗ bất hợp pháp tại thị trường nội địa và trong sản phẩm XK vào Hoa Kỳ. Nguy cơ Chính phủ Hoa Kỳ áp dụng các biện pháp hạn chế thương mại đối với các mặt hàng gỗ của Việt Nam vào thị trường này là rất lớn”, ông Đỗ Xuân Lập nhấn mạnh.

    Đưa ra con số tổng quan về việc đối mặt với các vụ kiện phòng vệ thương mại của hàng Việt XK, ông Phùng Gia Đức, Phó trưởng Phòng Xử lý phòng vệ thương mại nước ngoài, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương), nêu rõ đến nay Việt Nam đã bị điều tra 199 vụ. Trong 5 năm gần đây nhất có tới 97 vụ điều tra phòng vệ thương mại. Các thị trường điều tra nhiều nhất là Hoa Kỳ (40 vụ), Ấn Độ (27 vụ), Thổ Nhĩ Kỳ (23 vụ), Australia (16 vụ), Canada (16 vụ), EU (14 vụ) và Philippines (12 vụ). Riêng trong năm 2020, Việt Nam đang bị điều tra 37 vụ việc. Đáng chú ý, với riêng các vụ việc liên quan tới sản phẩm gỗ từ năm 2019 đến nay bị điều tra diễn ra khá dồn dập. Năm 2019, Hàn Quốc điều tra chống bán phá giá với gỗ dán, Ấn Độ điều tra chống bán phá giá với mặt hàng gỗ ván MDF và Hoa Kỳ điều tra chống lẩn tránh thuế với gỗ dán.

    Từ góc độ cơ quan hải quan, bà Hoàng Thị Thủy, Trưởng phòng Xuất xứ và Sở hữu trí tuệ (Cục Giám sát quản lý về hải quan, Tổng cục Hải quan), cho biết thách thức đặt ra hiện tại là hình thức gian lận ngày càng tinh vi và quy mô ngày càng rộng. Văn bản quy phạm pháp quy còn chưa điều chỉnh hết các trường hợp phát sinh trên thực tế; chế tài xử phạt còn chưa mang tính răn đe; nhận thức của một số DN Việt Nam còn hạn chế dẫn tới tiếp tay cho thương mại bất hợp pháp. Bà Hoàng Thị Thủy đề xuất thời gian tới ngành gỗ phối hợp chặt chẽ, hiệu quả hơn với ngành hải quan trong xác định các mặt hàng rủi ro và các công ty có nguy cơ gian lận, giả mạo xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp; xây dựng kênh kết nối thông tin giữa Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam với cơ quan quản lý nhà nước liên quan nhằm cập nhật thường xuyên thông tin về các dấu hiệu gian lận, giả mạo xuất xứ chuyển tải bất hợp pháp để từ đó các cơ quan hữu quan sớm có kế hoạch áp dụng các biện pháp can thiệp kịp thời.

    Theo ông Nguyễn Liêm, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến Gỗ Bình Dương (BIFA), vấn đề lo ngại nhất hiện nay là gian lận thương mại. Sự chuyển dịch đơn hàng, chuyển dịch đầu tư trong ngành gỗ từ nước ngoài sang Việt Nam có thể gây rủi ro về gian lận thương mại, lẩn tránh thuế, nên ngành gỗ cần thận trọng với truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Ông bày tỏ mong muốn cơ quan hải quan xây dựng kênh thông tin nhằm cập nhật thường xuyên, có cơ chế kết nối để các hội, hiệp hội thuận tiện thông tin.

    Cập nhật kiến thức phòng vệ thương mại

    Để tránh các vụ việc bị điều tra chống bán phá giá, chống lẩn tránh thuế, ông Phùng Gia Đức lưu ý các DN phải tìm hiểu kỹ chính sách của nước nhập khẩu, đặc biệt là các chính sách liên quan đến phòng vệ thương mại, chống bán phá giá, lẩn tránh thuế, đồng thời cần tìm hiểu và chuẩn bị sẵn sàng để tránh bị điều tra; cần chuẩn bị tốt, cần có kiến thức về phòng vệ thương mại và hiểu rõ bản chất công cụ này để ứng phó.

    Bà Phan Mai Quỳnh, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công thương), lưu ý các DN XK phải quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm. Bởi để giữ được thị trường ngoài hàng tốt, chất lượng, đáp ứng yêu cầu và thị hiếu khách hàng thì còn phải chứng minh được tính minh bạch. Bà Phan Mai Quỳnh khuyến nghị, đã có hoạt động XK thì DN cần sớm xây dựng đội ngũ về lĩnh vực phòng vệ thương mại, không nên đến lúc bị điều tra mới lo ứng phó.

    TIỂU MY

    Nhận xét