Chuyển đến nội dung chính

Lũ, rốn lũ, đỉnh lũ - lũ nào cũng sợ!

 Thethaovanhoa.vn) - Những ngày vừa qua, toàn dân Việt Nam hết sức kinh hoàng về thảm họa lũ lụt ở miền Trung. Trận lũ bắt đầu từ đêm 6, rạng ngày 7/10/2020, tập trung chủ yếu ở các tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế của Bắc Trung bộ, một phần Nam Trung bộ gồm Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên... Mặc dù từ ngày 23/10, lũ đã bắt đầu rút nhưng hậu quả của nó vẫn còn kéo dài và ảnh hưởng rất nhiều tới đời sống của nhân dân khu vực này.

“Lũ” là từ chỉ "nước dâng cao ở vùng nguồn, dồn vào sông, suối và lưu vực của sông, suối trong một thời gian ngắn (hoặc rất ngắn), do mưa hoặc tuyết tan gây ra". (Từ điển tiếng Việt, Trung tâm Từ điển học, 2020).
Là một khu vực có khí hậu nhiệt đới gió mùa là chính nên hiện tượng tuyết tan gây lũ gần như không có (có một vài tỉnh phía Bắc mùa lạnh có tuyết, nhưng không đáng kể). Hiện tượng mưa, gió, bão nhiệt đới đã gây nên lũ lụt ở nhiều vùng, nhất là những vùng có địa hình núi non. Theo thống kê sơ bộ thì trong 10 trận lũ lụt lớn nhất ở nước ta gần đây, thì miền Trung đã chịu ảnh hưởng nhiều nhất (vào các năm 1999, 2010, 2013, 2017, 2018 và đặc biệt nghiêm trọng là năm nay, 2020).
Dân gian có câu tục ngữ “Nhất thủy nhì hỏa”, nói về tác hại to lớn của 2 thảm họa thiên nhiên (thủy ở đây là thuỷ tai; hỏa: hỏa tai). 2 thiên tai này cũng đứng đầu bảng trong câu tục ngữ “Thủy hỏa đạo tặc" (lũ lụt, hoả hoạn, trộm cướp, giặc giã). Thông thường, lũ sẽ kéo theo lụt (nước đột ngột dâng cao, làm ngập đất đai, nhà cửa). Lũ quả là con quái vật đáng sợ nhất của con người.
Chú thích ảnh
"Rốn lũ" là chỗ lõm sâu ở một vùng lũ nào đó
TẬU XE NGẦU - HỖ TRỢ KHỦNG
honda.com.vn
Tìm Hiểu Thêm
Khi có lũ, người ta thường phân chia ra vùng lũ và rốn lũ. “Rốn lũ” là "chỗ lõm sâu ở một vùng lũ nào đó". "Lõm sâu" được hiểu là vùng trũng nhất, đương nhiên là sẽ hứng chịu nhiều nước dồn về và mức (chiều sâu) ngập nước ở nơi đây cũng cao nhất.
Khi lũ dâng cao đến mức tối đa, tới đỉnh người ta gọi là “đỉnh lũ”. "Đỉnh" là "phần trên, phần cao nhất của một vật thẳng đứng" (ví dụ như đỉnh núi, đỉnh tháp, đỉnh cột cờ...). Đỉnh lũ là mức lũ cao nhất trong một đợt lũ nào đó. Trong thủy văn học, “modul lưu lượng đỉnh lũ” là đại lượng được xác định bằng tỉ số giữa lưu lượng đỉnh lũ và diện tích lưu vực. Khi lũ đã đạt đỉnh tức là lúc đó (thời điểm tính) nước không lên nữa.
Trước khi tràn ngập một khu vực, ở vùng núi thường xảy ra “lũ ống” và “lũ quét”.
“Lũ ống” là tên gọi một loại lũ chảy tập trung theo dòng, giống như nước đi theo một đường ống vậy. Do địa hình trên bề mặt trái đất không bằng phẳng, ở miền núi có nhiều dãy đồi núi đan xen và kéo dài; giữa chúng là các thung lũng gắn liền với các khe, suối, sông nhỏ. Tại những vị trí khe suối, sông nhỏ chảy qua 2 bên sườn đồi núi thung lũng bị khép lại làm cho đường tiêu thoát nước bị hẹp dần và co thắt ở một điểm nào đấy. Đó chính là nơi thường sinh ra “lũ ống”. Khi mưa ở thượng nguồn lớn, nước đổ về nhiều; điểm co thắt không tiêu nước kịp làm cho nước dâng nhanh ở phía trên và tạo dòng chảy xiết ở phía dưới eo co thắt sẽ sinh ra lũ ống.

“Lũ quét” là một loại lũ có tốc độ mực nước lên rất nhanh khi một khối lượng nước khổng lồ di chuyển chớp nhoáng từ địa hình cao xuống thấp. Nó ào xuống theo một vệt giống như ta dùng chổi "quét" vậy. Lũ quét được hình thành khi một khối lượng nước khổng lồ được tạo ra từ những cơn mưa dông, bão hay bão nhiệt đới... Nó cũng có thể được hình thành khi đập (công trình được đắp hay xây dựng bằng đất đá, bê tông để ngăn, chứa hay giữ nước) bị vỡ hay xả lũ một cách vội vàng với khối lượng nước xả quá lớn (số lượng để tạo thành lũ quét còn tùy vào độ rộng và độ dốc của con sông hay suối bên dưới đập).
“Chỉ một từ lũ thế thôi
Mà bao hiểm họa cuộc đời đến theo”
PGS-TS PHẠM VĂN TÌNH

Nhận xét

Bài đăng phổ biến từ blog này

Một số thông tin về gỗ Kim Tơ Nam Mộc hay Nam Mộc Tơ Vàng từ Trung Quốc

XEM:  https://phongthuygo.com/mot-so-thong-tin-ve-go-kim-to-nam-moc-hay-nam-moc-to-vang-tu-trung-quoc/ Kim Tơ Nam Mộc (Nam Mộc Tơ Vàng), là loại gỗ quý đặc biệt chỉ có ở TQ, vân gỗ tựa như sợi tơ màu vàng, cây gỗ phân bố ở Tứ Xuyên và một số vùng thuộc phía Nam sông Trường Giang, do vậy có tên gọi Kim Tơ Nam Mộc. Kim Tơ Nam Mộc có mùi thơm, vân thẳng và chặt, khó biến hình và nứt, là một nguyên liệu quý dành cho xây dựng và đồ nội thất cao cấp. Trong lịch sử, nó chuyên được dùng cho cung điện hoàng gia, xây dựng chùa, và làm các đồ nội thất cao cấp. Nó khác với các loại Nam Mộc thông thường ở chỗ vân gỗ chiếu dưới ánh nắng hiện lên như những sợi tơ vàng óng ánh, lấp lánh và có mùi hương thanh nhã thoang thoảng. GIÁ TRỊ KINH TẾ VÀ PHONG THỦY CỦA KIM TƠ NAM MỘC Kim Tơ Nam Mộc được phân thành nhiều đẳng cấp thường căn cứ theo tuổi của cây gỗ, tuổi càng cao thì gỗ càng quý. Cao cấp nhất là Kim Tơ Nam Mộc Âm Trầm ngàn năm. Loại này là phát sinh biến dị tự nhiên từ hai ngàn năm

Tìm hiểu chi tiết về gỗ cây măn hay cây găng bầu

Gỗ măn ( hay còn gọi là gỗ găng bầu) là loại gỗ quý hiếm , đang và sắp bị tuyệt chủng tại các khu rừng núi đá khắp các tỉnh miền núi miền bắc nước ta. Cũng giống bao loài gỗ quý hiếm khác sống dọc trên các dãy núi đá vôi tại các khu rừng nhiệt đới miền bắc nước ta , thời xa sưa có rất nhiều loại gỗ quý hiếm khác, như đinh , lim, nghiến , sến, táu, gụ, kháo đá , lát đá , trong đó còn có cả 1 số loại gỗ có mùi thơm và lên tuyết ; như hoàng đàn , ngọc am, gù hương . dã hương , bách xanh ..vvv…. XEM:  https://phongthuygo.com/tim-hieu-chi-tiet-ve-go-cay-man/ Gỗ măn  là 1 loài gỗ sống trên các vách núi đá vôi hiểm trở , thân cây có mầu hơi đen bạc, cây thường mọc rất cao từ 5-20m , lá to và mỏng có lông tơ , vẫn như các loại cây khác thường thân cây được cấu tạo gồm 3 lớp : lớp vỏ, lớp giác và lớp lõi , lớp lõi non bên ngoài có vân càng vào trong tâm lõi vân càng già và đẹp , thường cứ 1 năm sẽ có 1 lớp vân , nên khi thợ cắt cây biết được độ tuổi của cây, nhưng điều đặc biệt là từ kh

Tìm hiểu chi tiết về gỗ cây kháo, nu kháo tự nhiên và giá trị trong nội thất

XEM:  https://phongthuygo.com/tim-hieu-chi-tiet-ve-go-cay-khao-nu-khao-tu-nhien-va-gia-tri-trong-noi-that/ GỖ KHÁO VÀNG THUỘC NHÓM MẤY, LÀ LOẠI GỖ NHƯ THẾ NÀO? Tại Việt Nam chúng ta, gỗ được phân loại thành 8 nhóm đánh số thứ tự bằng chữ số la mã từ I đến VIII. Cách phân loại này dựa trên các tiêu chí như đặc điểm, tính chất tự nhiên, khả năng gia công, mục đích sử dụng và giá trị kinh tế … Cao nhất là nhóm I và thấp nhất là nhóm VIII. Gỗ kháo thuộc nhóm gỗ số VI, đây là loại gỗ phổ biến ở Việt Nam, nó có những đặc điểm như nhẹ, dễ chế biến, khả năng chịu lực ở mức độ trung bình. Khi quyết định dùng gỗ để làm nội thất thì chúng ta rất cần tìm hiểu gỗ thuộc nhóm mấy, có những tính chất như thế nào, giá thành ra sao để đảm bảo lựa chọn được loại gỗ ưng ý nhất, phù hợp nhất với yêu cầu và mục đích của mình. Có 2 loại gỗ nu kháo: Gỗ nu kháo đỏ Gỗ nu kháo vàng Gỗ kháo có tên khoa học là Machinus Bonii Lecomte, đây là loại gỗ xuất hiện rất phổ biến ở nước ta và các quốc gia l