Không truy xuất được nguồn gốc - gỗ Việt khó giữ thị trường

 Ngành gỗ Việt Nam đang đối mặt với một luật chơi mới trên thị trường quốc tế: bên cạnh giá cả, chất lượng và tiến độ giao hàng, doanh nghiệp còn phải chứng minh được toàn bộ "lý lịch" của nguyên liệu gỗ, từ vùng khai thác, thời điểm khai thác cho đến tính hợp pháp của từng lô hàng.

Áp lực này thể hiện rõ nhất tại thị trường châu Âu, nơi Quy định chống phá rừng (EUDR) sắp chính thức có hiệu lực - từ cuối tháng 12/2026 với doanh nghiệp vừa và lớn, và từ giữa năm 2027 với doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ. Quy định này buộc các nhà xuất khẩu phải chuyển từ việc kiểm soát nguyên liệu trong phạm vi nhà máy sang giám sát toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm cả dữ liệu tọa độ vùng trồng.

Đây không phải yêu cầu nhỏ đối với một ngành có quy mô xuất khẩu lớn như gỗ Việt. Nửa đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đạt khoảng 8,54 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm trước, giúp ngành này dẫn đầu về xuất siêu trong nhóm nông, lâm, thủy sản. Việt Nam hiện xếp thứ 5 thế giới về tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và thứ 2 về nhóm sản phẩm giá trị gia tăng cao. Tuy vậy, thị trường Mỹ - nơi chiếm hơn một nửa kim ngạch xuất khẩu gỗ của Việt Nam trong năm 2025 - lại đang có dấu hiệu chững lại, khi 7 tháng đầu năm 2026 kim ngạch sang Mỹ chỉ đạt khoảng 5,1 tỷ USD, giảm 6-7% so với cùng kỳ.

Theo ông Ngô Sỹ Hoài, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIFOREST, lợi thế nhân công giá rẻ của ngành gỗ đang dần mất đi, trong khi các yêu cầu về tiêu chuẩn xanh và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe hơn. Áp lực này đặt doanh nghiệp lớn - vốn có vùng nguyên liệu ổn định và tiềm lực đầu tư công nghệ - vào vị thế thuận lợi hơn nhiều so với các doanh nghiệp nhỏ, vốn phụ thuộc vào nhiều tầng trung gian cung ứng thiếu dữ liệu chuẩn hóa.

Dù vậy, Việt Nam đang từng bước xây dựng hạ tầng hỗ trợ truy xuất nguồn gốc: từ hệ thống truy xuất nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, quy định truy xuất mới của Bộ Công Thương, cho đến chính sách hỗ trợ tài chính giúp doanh nghiệp đầu tư giải pháp số hóa chuỗi cung ứng. Giới chuyên gia cho rằng, thay vì xem đây là gánh nặng đối phó EUDR, doanh nghiệp nên coi hệ thống truy xuất là một phần tất yếu trong quản trị sản xuất - kinh doanh, giúp nâng giá trị sản phẩm và giữ vững thị phần tại các thị trường khó tính.

Nguồn tham khảo: Thương Trường.

Xem thêm tại www.phuquyviet.com